Psychologie van veranderen

We kunnen veranderingen onderscheiden in gewenste veranderingen en ongewenste veranderingen. Ongewenste veranderingen kennen vooral een ongewenste prelude die ons verplichten om onze kijk op het hier en nu te veranderen voordat we de benodigde "gewenste" verandering door kunnen maken. Sterfgevallen of scheidingen zijn duidelijk markante veranderingen in ons leven die het nodige van ons vragen. Daarbij doorlopen we doorgaans een standaard rouwcurve. Deze rouwcurve begint met een shock waarna veelal juist een fase aanbreekt waarin men, teruggeworpen op zichzelf, in staat lijkt om toch goed met de verandering om te kunnen gaan. We lijken de werkelijke verandering te ontkennen, totdat het besef indaalt dat het echt niet meer wordt zoals het was. Men komt dan in een dal terecht en zal het rouwproces ten volle meemaken totdat met andere ogen naar de wereld kan worden gekeken en men kan toewerken naar deze nieuwe wereld. Dit diepste dal, daar moeten we doorheen; het is de fase waarin de werkelijke verandering in ons bewustzijn tot stand komt en nieuw licht gezien kan worden, waarin de verandering een gewenste verandering wordt, waarna door verschillende opties uit te proberen ons nieuwe gedrag eigen wordt gemaakt die de verandering borgt.

Veranderingen komen tot stand als de aantrekkelijkheid van het doel het wint van de moeite om te veranderen. We kunnen veranderen makkelijker maken door een haalbaar veranderpad te bieden en door de ongewenste huidige situatie en de gewenste nieuwe situatie te verhelderen.

Maar nog steeds is veranderen dan nog niet zo makkelijk. Mensen zijn gewoontedieren en ons gedrag wordt in belangrijke mate door ons onderbewustzijn geregeld. Alleen bij bewustzijn kunnen we leren waarna we alert moeten blijven om het geleerde ook in praktijk te brengen. Dit kan door ons in te leven in de nieuwe situatie, ons te vergewissen dat we dat kunnen en dat vervolgens dan ook te doen. Het vieren van successen is daarbij wenselijk zodat de verandering beter kan worden gecontinueerd. Tichelaar heeft dit beschreven in zijn boek Dromen - Durven - Doen (en Doorzetten).

Het proces van verandering wordt alom beschreven aan de hand van Lewin's "unfreeze, change, freeze" theorie.